Chủ động thay vì chờ lệnh: văn hóa tự khởi xướng

Ở nhiều nơi, bạn chờ được giao việc rồi mới làm. Ở Equarus thì ngược lại: bạn được kỳ vọng tự thấy việc cần làm và bắt tay vào. Bài viết này giải thích văn hóa tự khởi xướng đó, vì sao nó quan trọng, và làm sao chủ động đúng cách mà không thành làm liều.

"Chờ lệnh" và cái giá của nó

Chờ lệnh là trạng thái mặc định ở nhiều tổ chức. Việc đến từ cấp trên. Bạn làm đúng phần được giao, không hơn. Nếu thấy một vấn đề ngoài phần việc của mình, bạn để đó — "không phải việc của tôi".

Cách này an toàn cho cá nhân nhưng đắt cho tổ chức. Vấn đề bị bỏ mặc cho đến khi có người được phân công. Cơ hội trôi qua trong lúc chờ phê duyệt. Và những người thông minh nhất chỉ dùng một phần khả năng, vì họ chờ được bảo phải làm gì.

Trong một công ty tăng trưởng nhanh, vận hành nhiều thương hiệu cùng lúc, cách chờ lệnh không theo kịp. Có quá nhiều việc cần làm và quá ít thời gian để mọi thứ phải đi qua một người ra lệnh.

Chủ động nghĩa là gì?

Chủ động (proactive — tự khởi xướng hành động thay vì chờ được yêu cầu) không phải là bận rộn. Nó là thấy một việc cần làm và nhận lấy trách nhiệm làm nó, dù không ai bảo.

Có ba mức, từ thấp lên cao:

• Thấy vấn đề và báo. Đã tốt hơn im lặng.
• Thấy vấn đề và đề xuất cách giải quyết. Tốt hơn nữa.
• Thấy vấn đề, giải quyết trong phạm vi của mình, rồi báo lại. Đây là mức chủ động mà một Builder hướng tới.

Điểm chung của cả ba: bạn không đợi vấn đề tự biến mất hay đợi người khác xử lý. Bạn coi nó là việc của mình.

Vì sao văn hóa Builder cần sự chủ động

Một trong bốn giá trị cốt lõi của Equarus là Builder — xây, không chỉ dùng. Người dùng (user) nhận hệ thống như nó vốn có. Người xây (builder) thấy chỗ chưa tốt thì sửa.

Chủ động là biểu hiện hằng ngày của giá trị đó. Nếu quy trình có chỗ vướng, một builder không phàn nàn rồi chờ — họ đề xuất cách sửa. Nếu thấy một cơ hội chưa ai để ý, họ giơ tay nhận. Xem bốn giá trị cốt lõi trong công việc hằng ngày.

Đây cũng là lý do văn hóa được đặt lên trước kinh nghiệm khi tuyển. Một người chủ động nhưng còn thiếu kỹ năng có thể học nhanh. Một người giỏi nhưng luôn chờ lệnh khó hợp với cách Equarus vận hành. Vì sao culture fit quan trọng hơn kinh nghiệm.

Chủ động không phải làm liều

Đây là hiểu nhầm cần gỡ. Chủ động không có nghĩa là tự ý làm mọi thứ, bỏ qua đội, hay đoán bừa.

Chủ động đúng cách có mấy điểm tựa:

• Dựa trên data, không cảm tính. Trước khi hành động, kiểm bằng dữ liệu xem vấn đề có thật và cách giải có hợp lý không.
• Giao tiếp rõ. Chủ động không phải làm âm thầm sau lưng đội. Bạn báo mình đang làm gì và vì sao, để mọi người cùng nhìn về một hướng.
• Cân đúng phạm vi rủi ro. Việc nhỏ, rủi ro thấp thì cứ làm rồi báo lại. Việc lớn, ảnh hưởng rộng thì đề xuất và bàn trước khi làm.
• Làm chủ kết quả. Chủ động đi kèm trách nhiệm. Nếu cách của bạn không hiệu quả, bạn nhận, học, và điều chỉnh.

Chủ động vì vậy không đối lập với cẩn trọng. Nó là hành động có suy nghĩ, dựa trên data, trong một phạm vi bạn dám chịu trách nhiệm.

Chủ động không phải hỏi "tôi có được phép làm không?". Là hỏi "việc này có đáng làm không?" — rồi làm, và chịu trách nhiệm cho kết quả.

Người mới cũng chủ động được

Chủ động không đợi thâm niên. Một người vừa vào cũng có thể tự khởi xướng — và thường được khuyến khích làm vậy.

Người mới có một lợi thế: họ nhìn mọi thứ bằng con mắt tươi. Những chỗ vướng mà người cũ đã quen chịu, người mới thấy ngay. Một câu hỏi "vì sao mình làm thế này?" từ người mới đôi khi mở ra một cải tiến thật.

Với người mới, chủ động không cần bắt đầu bằng việc lớn. Nó bắt đầu bằng những việc nhỏ: hỏi khi chưa rõ, đề xuất một cải tiến nhỏ, nhận một phần việc chưa ai cầm. Mỗi lần như vậy xây thêm một chút uy tín — và uy tín đó chính là personal brand nội bộ của bạn, thứ mở ra phạm vi lớn hơn.

Nếu bạn là kiểu người thấy việc thì bắt tay làm, thay vì chờ được sai, thì đây là nơi tư duy đó được trân trọng. Xem các vị trí đang tuyển.