Coaching: giúp thành viên tự tìm lời giải

Khi một thành viên trong đội gặp vấn đề, phản xạ dễ nhất của người dẫn dắt là đưa ngay câu trả lời. Cách đó nhanh và cảm giác hiệu quả. Nhưng nó khiến người kia phụ thuộc vào bạn mãi, và giới hạn cả đội ở đúng tầm hiểu biết của bạn. Coaching đi theo hướng ngược lại.

Ra lệnh nhanh, nhưng không nhân rộng

Đưa câu trả lời trực tiếp giải quyết được vấn đề trước mắt. Vấn đề là nó không nhân rộng. Lần sau gặp tình huống tương tự, người kia lại quay lại hỏi bạn. Bạn trở thành nút thắt cổ chai của chính đội mình.

Tệ hơn, cách này không xây được năng lực và tinh thần làm chủ. Người làm theo lệnh ít khi thực sự hiểu vì sao, nên khó ứng biến khi tình huống đổi khác. Họ cũng ít gắn với kết quả, vì đó là giải pháp của bạn, không phải của họ.

Coaching là gì

Coaching (dẫn dắt bằng câu hỏi) là giúp một người tự tìm ra lời giải bằng chính suy nghĩ của họ, thay vì trao sẵn đáp án. Người coach không nói "hãy làm thế này", mà hỏi những câu giúp người kia nhìn rõ vấn đề và tự thấy đường đi.

Coaching khác với hai việc gần giống. Mentoring (cố vấn) là chia sẻ kinh nghiệm bản thân — "hồi trước tôi làm thế này". Managing (quản lý, giao việc) là phân công và theo dõi. Coaching không thay thế hai việc đó, nó bổ sung: dùng khi mục tiêu là phát triển năng lực tư duy của người kia, không chỉ hoàn thành một đầu việc.

Khung GROW — bốn bước của một cuộc coaching

Một cách phổ biến để dẫn một cuộc trò chuyện coaching là khung GROW, gồm bốn bước.

1. Goal (mục tiêu): người kia thực sự muốn đạt được điều gì trong tình huống này? Làm rõ đích trước.
2. Reality (thực tại): chuyện gì đang thực sự xảy ra? Họ đã thử gì, kết quả ra sao, điều gì đang cản trở?
3. Options (phương án): những cách nào có thể đi? Ở bước này bạn khuyến khích người kia tự nghĩ ra nhiều lựa chọn, thay vì vội chọn một.
4. Will (cam kết hành động): họ sẽ làm gì, bước cụ thể nào, khi nào? Kết thúc bằng một cam kết rõ ràng của chính họ.

Khung này giữ cuộc trò chuyện đi từ mục tiêu đến hành động, mà quyền tìm ra lời giải vẫn nằm ở người được coach.

Câu hỏi tốt quan trọng hơn câu trả lời

Công cụ chính của coaching là câu hỏi mở — loại câu không thể trả lời bằng "có" hoặc "không". "Bạn đã thử những cách nào rồi?", "Điều gì đang thực sự cản trở?", "Nếu rào cản đó không tồn tại, bạn sẽ làm gì?". Những câu này buộc người kia suy nghĩ, thay vì chờ nghe đáp án.

Có một cái bẫy cần tránh: câu hỏi dẫn dắt trá hình. "Bạn có nghĩ nên làm theo cách A không?" không phải câu hỏi — đó là mệnh lệnh đội lốt. Người được coach nhận ra ngay, và cuộc trò chuyện quay về kiểu ra lệnh.

Kỹ năng đi kèm là lắng nghe thật, và cả sự im lặng. Sau khi hỏi một câu tốt, người coach cần chịu được vài giây im lặng để người kia suy nghĩ, thay vì vội lấp đầy bằng gợi ý của mình.

Khi nào coach, khi nào chỉ việc trực tiếp

Coaching không phải câu trả lời cho mọi tình huống. Khi có sự cố khẩn cấp, khi liên quan an toàn, hoặc khi đơn giản là người kia thiếu một thông tin mà bạn có sẵn — hãy nói thẳng. Coaching một người về thứ họ không thể tự suy ra chỉ gây bực bội.

Coaching phát huy tác dụng khi có đủ thời gian, và khi người kia có đủ nền tảng để tự tìm ra lời giải nếu được dẫn đúng cách. Người dẫn dắt giỏi đọc được tình huống để chọn đúng chế độ: lúc nào chỉ việc, lúc nào đặt câu hỏi.

Một người dẫn dắt giỏi không phải người có sẵn mọi câu trả lời, mà là người giúp cả đội tự tìm ra câu trả lời tốt hơn.

Coaching và con đường dẫn dắt tại Equarus

Tại Equarus, vai trò dẫn dắt thuộc về những người chứng minh được tầm ảnh hưởng thực, không dựa trên thâm niên hay chức danh. Trong bối cảnh đó, coaching là một kỹ năng nhân bản sức mạnh: một người biết coach không chỉ tự làm giỏi, mà còn nâng cả đội quanh mình lên.

Coaching cũng gắn chặt với hai điều khác. Nó cần an toàn tâm lý — người ta chỉ dám suy nghĩ thành tiếng, thừa nhận mình đang bí, khi biết sẽ không bị phạt vì điều đó; xem an toàn tâm lý nơi làm việc. Và nó là tinh thần builder áp dụng vào con người: bạn không chỉ giao việc, bạn xây năng lực; đọc thêm bốn giá trị cốt lõi trong công việc hằng ngày.

Nếu bạn muốn phát triển theo hướng dẫn dắt người khác chứ không chỉ giỏi việc của mình, con đường sự nghiệp tại Equarus có chỗ cho điều đó.