Đón nhận feedback để tiến bộ nhanh hơn

Feedback là một trong những cách học nhanh nhất — nhưng chỉ khi bạn nhận được nó. Phản xạ tự nhiên của gần như tất cả mọi người là phòng thủ: giải thích, biện minh, hoặc lặng lẽ bỏ ngoài tai. Kỹ năng thật sự đáng học là nghe góp ý mà không dựng hàng rào, rồi biến nó thành một thay đổi cụ thể.

Phản xạ phòng thủ: tự nhiên nhưng tốn kém

Não người coi một lời chê là một mối đe dọa. Phản ứng bản năng khi bị đe dọa là chống lại. Vì vậy phòng thủ khi nghe góp ý không phải dấu hiệu bạn yếu đuối — nó là mặc định của con người.

Phòng thủ có nhiều dạng, không phải dạng nào cũng lộ. Cãi lại là dạng rõ nhất. Nhưng giải thích dài dòng, đổ cho hoàn cảnh, hay gật đầu cho qua rồi không đổi gì cũng là phòng thủ — chỉ kín hơn.

Cái giá của nó lớn. Bạn đóng cửa đúng vào lúc thông tin giá trị nhất đang chảy tới. Tệ hơn, người góp ý học được một điều: nói thật với bạn là phí công. Và lần sau, họ im. Bạn mất không chỉ một feedback, mà cả nguồn feedback tương lai.

Tách con người khỏi công việc

Đây là cú xoay tư duy quan trọng nhất, và cũng khó nhất. Một góp ý về việc bạn làm không phải một bản án về con người bạn.

Một bản nháp chưa tốt không biến bạn thành người kém. Nó chỉ là một bản nháp cần sửa. Một chiến dịch có kết quả thấp không nói bạn là người thất bại. Nó là một chiến dịch cần chỉnh. Khi bạn tách được hai thứ này — công việc ở một bên, giá trị con người ở bên kia — lời chê thôi đau, và bạn rảnh trí để nhìn vào vấn đề thật.

Người giữ được sự tách bạch này có một lợi thế lớn: họ không tốn năng lượng để tự vệ, nên dùng toàn bộ năng lượng đó để cải thiện.

Nghe để hiểu, không nghe để phản bác

Có một điều nhiều người làm mà không nhận ra: trong lúc nghe góp ý, họ đang bận soạn câu phản bác trong đầu. Kết quả là họ chỉ nghe được một nửa.

Hãy đổi mục tiêu của việc nghe. Trong lúc người kia nói, nhiệm vụ duy nhất của bạn là hiểu cho đúng ý họ — không phải chuẩn bị lời đáp. Phản hồi có thể để sau. Nếu cần, hãy nhắc lại ý bạn vừa nghe để chắc mình hiểu đúng trước khi bàn tiếp. Chỉ riêng việc này đã lọc bỏ phần lớn hiểu lầm.

Hỏi cho cụ thể

Feedback mơ hồ gần như vô dụng. "Làm chưa tới" không cho bạn biết phải đổi gì. Việc của bạn là moi ra phần cụ thể bằng câu hỏi.

• "Cụ thể chỗ nào chưa ổn?"
• "Nếu làm lại, anh sẽ đổi phần nào trước tiên?"
• "Có một ví dụ tốt hơn để em tham chiếu không?"

Hỏi cụ thể làm hai việc cùng lúc. Nó biến một nhận xét chung chung thành một việc làm được. Và nó cho người góp ý thấy bạn thật sự muốn dùng lời họ nói, chứ không chỉ chờ họ nói xong.

Biến feedback thành một hành động

Một feedback chỉ đáng giá khi nó đổi được điều bạn làm lần sau. Nghe hay, gật gù, rồi làm y như cũ — đó là lãng phí thời gian của cả hai người.

Đừng cố sửa tất cả cùng một lúc. Nếu nhận mười góp ý, chọn một hoặc hai thứ quan trọng nhất và làm cho bằng được. Sửa hết mọi thứ nửa vời thường tệ hơn sửa vài thứ đến nơi.

Cách chắc ăn là viết ra một câu cụ thể: "Lần sau tôi sẽ..." — một hành động rõ, không phải một lời hứa chung chung kiểu "tôi sẽ cố gắng hơn". Câu cụ thể mới kiểm tra được lần sau.

Chủ động đi tìm feedback

Người lớn nhanh nhất thường không phải người tài nhất từ đầu. Đó là người xin feedback nhiều nhất.

Đừng đợi tới kỳ đánh giá cuối kỳ. Xin góp ý sớm, khi bản nháp còn thô và cái giá của việc sửa còn thấp. Một feedback ở bản nháp đầu tiên đáng giá gấp nhiều lần cùng feedback đó khi mọi thứ đã gần xong.

Và hãy đóng vòng (close the loop — quay lại báo kết quả). Sau khi sửa, cho người góp ý thấy bạn đã đổi gì nhờ lời họ. Điều nhỏ này khiến họ sẵn lòng góp ý cho bạn lần sau, vì họ thấy lời mình có ích.

Không phải feedback nào cũng đúng

Nhận feedback tốt không có nghĩa nghe theo mọi lời. Đây là điểm dễ hiểu lệch.

Bạn cân nhắc mỗi góp ý, đặc biệt bằng dữ liệu. Nếu một lời khuyên đi ngược với bằng chứng rõ ràng, bạn hoàn toàn có quyền giữ hướng của mình — nhưng phải giải thích được bằng lý lẽ và số liệu, không bằng tự ái.

Feedback trỏ vào việc bạn làm, không vào giá trị con người bạn. Tách được hai điều đó, bạn học nhanh gấp đôi.

Khác biệt nằm ở đây: cân nhắc rồi quyết là trưởng thành; gạt phắt vì tự vệ là phòng thủ. Bên ngoài trông giống nhau, nhưng bên trong ngược hẳn.

Cùng xây

Đón nhận feedback tốt là một biểu hiện rất rõ của tinh thần Day 1 (mỗi ngày là ngày đầu, luôn học và cải tiến) — một trong bốn giá trị cốt lõi của Equarus. Ở một môi trường coi việc nói thẳng là bình thường, người tiến nhanh nhất là người biến mỗi góp ý thành một bước tiến, thay vì một vết thương.

Đây cũng là một phần của văn hóa culture fit first: thái độ cầu tiến quan trọng hơn một hồ sơ hoàn hảo. Nếu bạn là người muốn biết mình đang đứng đâu và sẵn sàng nghe thẳng để tốt lên, xem Core Values để tự soi, rồi ghé các vị trí đang tuyển. Chúng ta cùng xây.