Vì sao attitude quan trọng hơn kỹ năng (và khi nào không)

Có một câu hỏi cũ trong tuyển dụng: nên chọn người có thái độ tốt nhưng thiếu kỹ năng, hay người giỏi kỹ năng nhưng thái độ lệch? Ở Equarus, câu trả lời nghiêng về vế đầu — nhưng không tuyệt đối. Bài này giải thích vì sao attitude (thái độ) thường quan trọng hơn kỹ năng, và quan trọng không kém: khi nào thì không.

Attitude và kỹ năng là hai thứ khác nhau

Trước hết cần tách bạch hai khái niệm hay bị trộn.

Kỹ năng (skill) là thứ bạn làm được: viết một trang bán hàng, chạy một chiến dịch quảng cáo, đọc một báo cáo tài chính, dùng một công cụ. Kỹ năng đo được, và thường học được qua hướng dẫn và luyện tập.

Attitude — thái độ, đi cùng mindset (tư duy) — là cách bạn tiếp cận công việc: bạn có tò mò không, có chủ động không, có dám nhận trách nhiệm khi mọi thứ đi sai không, có tin vào dữ liệu hơn cảm tính không. Nó không nằm trong một dòng CV, và không đo bằng chứng chỉ.

Hai thứ này không thay thế cho nhau. Nhưng khi phải chọn thứ tự ưu tiên trong tuyển dụng, chúng không ngang hàng.

Vì sao attitude khó train hơn kỹ năng

Lý do cốt lõi nằm ở thứ đổi được và thứ khó đổi.

Một người có thái độ đúng nhưng thiếu kỹ năng có thể học kỹ năng — trong vài tuần đến vài tháng, nếu có hệ thống và người kèm. Ngược lại, một người giỏi kỹ năng nhưng quen né trách nhiệm, ngại cái mới, hay quyết theo cảm tính thì rất khó đổi. Những nét đó thường đã hình thành từ lâu trước khi họ bước vào phỏng vấn.

Ở một công ty global ecommerce (thương mại điện tử xuyên biên giới) như Equarus, điều này càng đúng. Thị trường, thuật toán các nền tảng, hành vi người mua đổi liên tục. Một kỹ năng "hot" hôm nay có thể lỗi thời sau sáu tháng. Thứ giữ được giá trị lâu là thái độ học nhanh và chủ động — vì nó cho phép người ta tự cập nhật kỹ năng mỗi khi luật chơi thay đổi.

Kỹ năng cho biết hôm nay bạn làm được gì. Thái độ quyết định sáu tháng nữa bạn còn theo kịp hay không.

Vì thế nhiều vị trí tuyển attitude trước

Đây là lý do ở khối R&D (nghiên cứu và phát triển) và Marketing (tiếp thị), Equarus chào đón cả freshers (người mới ra trường). Ở những vai trò này, kỹ năng train được, nên tiềm năng và thái độ là yếu tố quyết định. Bài vì sao Equarus chào đón freshers ở R&D và Marketing nói kỹ hơn về lựa chọn đó.

Chân dung thái độ mà Equarus tìm cũng chính là bốn giá trị cốt lõi:

• Tin vào data (dữ liệu) hơn cảm tính.
• Thích thực thi và sẵn sàng làm chủ kết quả.
• Giữ tâm thế Day 1 — coi việc học cái mới là một phần của công việc.
• Nghĩ và hành động như một Builder (người kiến tạo), không chỉ vận hành thụ động.

Một người mang sẵn những nét này, dù chưa nhiều kinh nghiệm, có nền để đi xa. Bốn giá trị cốt lõi trong công việc hằng ngày mô tả chúng hiện ra thế nào.

Khi nào kỹ năng không thể xếp sau

Đây là phần dễ bị bỏ qua, nên cần nói thẳng: "attitude quan trọng hơn kỹ năng" không có nghĩa kỹ năng là thứ yếu ở mọi vị trí.

Có những vai trò mà thiếu kỹ năng và kinh nghiệm là rủi ro thật, không thể bù bằng thái độ tốt.

• Vai trò quản lý cấp cao. Người dẫn dắt một thương hiệu hay một đội phải ra những quyết định lớn về ngân sách, con người, chiến lược. Ở đây kinh nghiệm thực chiến là điều kiện cần — thái độ tốt không thay được phán đoán đã được tôi luyện qua nhiều tình huống thật.
• Chuyên gia chức năng (functional expert) — ví dụ tài chính, pháp lý, kỹ thuật chuyên sâu. Những lĩnh vực này có chuẩn mực, rủi ro tuân thủ và độ chính xác không cho phép "vừa làm vừa học từ số không". Một sai sót pháp lý hay một quyết định tài chính sai có thể rất đắt.

Ở những vị trí này, kỹ năng không phải thứ học được trong vài tháng, và nó phải có sẵn ngay từ đầu. Trang con đường sự nghiệp cho thấy vị trí nào đặt yêu cầu kinh nghiệm ở đâu.

Cách cân bằng: điều kiện cần và điều kiện đủ

Cách gọn nhất để hiểu quan điểm của Equarus là phân biệt điều kiện cần và điều kiện đủ.

Attitude là điều kiện cần cho mọi vị trí. Không ai — dù giỏi kỹ năng đến đâu — được nhận nếu thái độ lệch với văn hóa. Cái giá dài hạn của một người giỏi nhưng né trách nhiệm hoặc quyết theo cảm tính là quá đắt: họ mài mòn cả đội theo thời gian.

Kỹ năng là điều kiện đủ, và mức yêu cầu tùy vai trò. Với fresher ở R&D và Marketing, mức đó thấp vì kỹ năng train được. Với quản lý và chuyên gia, mức đó cao và phải có sẵn.

Nói cách khác, hai câu sau cùng đúng một lúc: Equarus không chọn người yếu kỹ năng chỉ vì họ dễ mến; và Equarus cũng không chọn người giỏi kỹ năng nhưng lệch thái độ. Với vai trò cần chuyên môn, ứng viên phải qua cả hai cửa — đúng thái độ và đủ năng lực. Đây cũng là lý do culture fit luôn là điều kiện tiên quyết, như bài culture fit first trình bày.

Cùng xây

Vậy attitude hay kỹ năng? Câu trả lời của Equarus: thái độ là thứ chúng tôi tìm trước, vì nó khó đổi nhất và quyết định bạn đi được bao xa. Kỹ năng vẫn quan trọng — và ở nhiều vai trò là bắt buộc — nhưng nó đứng sau một thái độ đúng, không phải trước.

Nếu bạn mang theo sự tò mò, tinh thần chủ động và thói quen ra quyết định bằng dữ liệu, hãy đọc thêm văn hóa Equarus rồi xem các vị trí đang tuyển. Chúng ta cùng xây.