Học từ đồng nghiệp: mỗi người là một nguồn

Khi muốn giỏi lên, nhiều người nghĩ ngay đến một khóa học hay một cuốn sách. Nhưng ở một công ty vận hành thật, nguồn học nhanh nhất thường ngồi ngay bàn bên cạnh. Mỗi đồng nghiệp là một kho kinh nghiệm mà bạn có thể học ngay hôm nay, miễn là biết cách. Bài này nói về việc học từ đồng nghiệp.

Nguồn học gần nhất mà hay bị bỏ quên

Sách và khóa học dạy nguyên lý chung. Chúng có giá trị, nhưng chúng không biết bối cảnh cụ thể của công ty bạn, thị trường bạn đang bán, hay công cụ bạn đang dùng.

Đồng nghiệp thì biết. Người ngồi cạnh bạn có thể đã trải qua đúng vấn đề bạn đang vướng, với đúng ràng buộc và đúng dữ liệu của công ty. Học từ họ nhanh hơn nhiều: nó cụ thể, đúng ngữ cảnh, và bạn hỏi lại được ngay khi chưa rõ. Vậy mà đây lại là nguồn hay bị bỏ quên nhất, chỉ vì nó quá gần và quá quen.

Mỗi người là một nguồn khác nhau

Điều thú vị là mỗi đồng nghiệp cho bạn một loại học khác nhau.

• Người làm lâu có trực giác và bối cảnh lịch sử. Họ biết vì sao công ty từng thử một cách rồi bỏ, giúp bạn không lặp lại một sai lầm cũ.
• Người ở mảng khác cho bạn góc nhìn chéo. Một bạn marketing hiểu thêm về vận hành sẽ ra quyết định tốt hơn; một bạn R&D hiểu thêm về data sẽ đọc thị trường sắc hơn.
• Cả người mới cũng là nguồn. Họ mang góc nhìn tươi và những câu hỏi "vì sao lại làm thế này" — những câu mà người quen việc đã thôi tự hỏi. Đôi khi câu hỏi ngây thơ nhất lại chỉ ra một cách làm tốt hơn.

Nói cách khác, bạn không cần một người thầy duy nhất. Bạn đang ngồi giữa một tập thể mà mỗi người là một cửa sổ nhìn ra một phần khác của công việc.

Học bằng cách hỏi đúng

Học từ đồng nghiệp không tự xảy ra. Nó bắt đầu từ việc biết hỏi.

Câu hỏi hay là câu hỏi cụ thể. "Làm sao để giỏi marketing" thì quá rộng, không ai trả lời gọn được. "Vì sao anh chọn cách A thay vì cách B trong ca này" thì sắc, và mở ra đúng phần bạn cần học. Câu hỏi cụ thể tôn trọng thời gian người khác và cho bạn câu trả lời dùng được ngay.

Quan trọng hơn, hãy hỏi về cách tư duy, không chỉ xin đáp án. Biết đáp án cho một tình huống chỉ giúp bạn qua tình huống đó. Hiểu cách người giỏi nghĩ để ra đáp án giúp bạn tự làm được ở lần sau, với một tình huống khác. Và hãy chuẩn bị trước khi hỏi: một câu hỏi có suy nghĩ nhận lại một câu trả lời có chiều sâu.

Học bằng cách quan sát

Không phải thứ gì cũng nằm trong một câu trả lời. Nhiều thứ chỉ lộ ra trong cách làm.

Quan sát một đồng nghiệp giỏi xử lý một tình huống thật — cách họ đọc một bảng số, cách họ cân nhắc trước một quyết định khó, cách họ phản ứng khi một thử nghiệm thất bại — dạy bạn những điều họ không nói thành lời, đôi khi vì chính họ cũng làm theo thói quen. Đây là learning by doing (học bằng cách làm) đi cùng học bằng cách nhìn: bạn ở trong việc thật, và bạn để mắt tới người làm giỏi hơn mình.

Người biết hỏi và biết quan sát học nhanh gấp nhiều lần người chỉ chờ được dạy. Đồng nghiệp giỏi ở quanh bạn — biến họ thành thầy là việc của bạn.

Cho lại, không chỉ nhận

Học từ đồng nghiệp là chuyện hai chiều. Nếu ai cũng chỉ muốn nhận, không mạch nào chảy được lâu.

Vì vậy hãy cho lại: chia sẻ cái bạn biết, kể cả khi bạn là người mới. Bạn không cần giỏi nhất để dạy được ai đó điều gì. Và có một lợi ích ít ai ngờ: dạy lại là cách hiểu sâu nhất. Khi phải giải thích một thứ cho người khác, bạn buộc phải sắp xếp lại suy nghĩ của chính mình, và thường phát hiện ra những chỗ mình tưởng đã hiểu mà thật ra chưa.

Đây cũng là tinh thần builder (người kiến tạo): mỗi người vừa học vừa nâng người khác lên, thay vì thụ động chờ được rót kiến thức.

Vì sao Equarus hợp với người thích học kiểu này

Không phải môi trường nào cũng dễ học từ nhau. Ở Equarus, vài đặc điểm khiến việc này thuận:

• Data là ngôn ngữ chung. Khi mọi người nói bằng số liệu, việc chia sẻ và học nhau dễ hơn, vì có một nền chung ai cũng đọc được.
• Không phân cấp cứng nhắc. Bạn hỏi thẳng người nắm việc, không phải đi vòng qua nhiều tầng. Kiến thức chảy theo công việc, không theo chức danh.
• Day 1 mindset. Coi việc học mỗi ngày là một phần của công việc, không phải thứ làm thêm khi rảnh.

Người hưởng lợi nhiều nhất là các bạn mới. Một fresher (người mới ra trường) đặt mình giữa những đồng nghiệp giỏi và biết cách hỏi sẽ tiến rất nhanh — một lý do Equarus welcome freshers ở R&D và Marketing. Ngay cả những va chạm cũng là dịp để học, nếu xung đột được xử lý lành mạnh: bạn hiểu thêm cách người khác nghĩ.

Cùng xây

Bạn không cần đợi một chương trình đào tạo để bắt đầu giỏi lên. Nguồn học tốt nhất có thể đang ngồi cách bạn vài mét. Việc của bạn là hỏi đúng, quan sát kỹ, và cho lại những gì mình biết.

Nếu bạn thuộc kiểu người coi mỗi ngày là một cơ hội học — soi kỹ hơn bốn giá trị cốt lõi, tìm hiểu văn hóa Equarus, hoặc xem các vị trí đang tuyển và cùng xây với chúng tôi.