Ra khỏi vùng an toàn: nhận việc lớn hơn mình

Có một nghịch lý về sự phát triển: nơi bạn thấy thoải mái nhất lại là nơi bạn lớn chậm nhất. Vùng an toàn là chỗ mọi việc đã nằm trong tầm tay. Làm tốt thì dễ, nhưng bạn không học thêm được mấy. Cách lớn nhanh nhất thường là nhận một việc lớn hơn năng lực hiện tại — một chút.

Vì sao vùng an toàn kìm hãm bạn

Vùng an toàn là tập hợp những việc bạn đã biết làm. Ở trong đó, bạn giỏi, bạn nhanh, bạn ít sai. Cảm giác rất dễ chịu. Vấn đề là ở đó không có gì mới để học.

Kỹ năng lớn lên khi bị thử thách, giống cơ bắp lớn lên khi chịu tải. Lặp lại mãi những việc đã thành thạo cũng giống nâng mãi một mức tạ nhẹ: bạn duy trì, nhưng không mạnh thêm. Nhiều người nhầm sự thoải mái với sự ổn định, và ở yên trong vùng quen thuộc năm này qua năm khác, rồi ngạc nhiên khi thấy mình chững lại.

"Một chút" là từ khóa

Điểm mấu chốt nằm ở liều lượng. Việc lớn hơn năng lực hiện tại — nhưng chỉ một chút.

Quá lớn thì phản tác dụng. Nhận một việc vượt xa khả năng khiến bạn ngợp, làm hỏng, mất tự tin, và học được rất ít vì mọi thứ cùng lúc quá tải. Quá nhỏ thì chán, và cũng chẳng học thêm gì.

Điểm ngọt nằm ở giữa: một việc khó vừa đủ để bạn phải căng ra, phải học cái mới, nhưng vẫn nằm trong tầm với nếu cố gắng và được hỗ trợ. Đây là vùng học tập — đủ khó để căng nhưng không đủ khó để vỡ. Người phát triển nhanh là người biết tự đặt mình vào vùng đó một cách có chủ đích, lặp đi lặp lại.

Nỗi sợ thất bại, và cách nhìn lại nó

Rào cản lớn nhất khi bước ra không phải thiếu năng lực. Là sợ làm hỏng.

Nhận một việc lớn hơn mình đồng nghĩa với khả năng vụng về lúc đầu, làm chưa tốt, thậm chí thất bại ở lần thử đầu. Nỗi sợ đó có thật. Nhưng nó dựa trên một hiểu nhầm: rằng thất bại khi thử một điều mới là một vết đen.

Không phải. Sai khi đang thử một điều mới là cách học, không phải tội. Đây chính là tinh thần Day 1 (mỗi ngày là ngày đầu tiên — luôn tò mò, luôn học, luôn tìm cách làm tốt hơn). Cái đáng ngại không phải một lần làm chưa tốt, mà là không bao giờ dám thử để mãi mãi không giỏi lên.

Nhìn kỹ, rủi ro thật nằm ở phía ngược lại. Rủi ro của việc ở yên trong vùng an toàn không lộ ra ngay, nhưng nó cộng dồn: sau vài năm, bạn vẫn làm đúng những việc của vài năm trước, trong khi thế giới đã đi tiếp.

Rủi ro lớn nhất không phải nhận một việc quá sức. Là ở mãi trong vùng bạn đã làm được, năm này qua năm khác, và gọi đó là ổn định.

Vì sao Equarus được xây cho việc này

Không phải môi trường nào cũng khuyến khích bước ra. Nhiều nơi thăng tiến theo thâm niên, nên đứng yên cũng vẫn lên. Equarus được xây theo cách ngược lại.

Ở đây, phạm vi công việc và sự ghi nhận mở rộng theo impact (giá trị thực bạn tạo ra), không theo số năm hay chức danh. Nghĩa là cách nhanh nhất để đi xa là nhận thêm việc và tạo ra thêm kết quả — chính là bước ra khỏi vùng an toàn. Tổ chức vận hành tinh gọn, không phân cấp cứng, nên có nhiều khoảng trống để một người chủ động giơ tay nhận việc lớn hơn.

Điều này đặc biệt đúng với người trẻ. Equarus welcome freshers ở khối R&D và Marketing, và trao việc thật sớm — vì tin rằng người ta lớn bằng cách làm, không bằng cách chờ. Với track R&D, đích đến chính là một cú bước ra lớn nhất: tự tay xây và đồng sở hữu một thương hiệu của riêng mình.

Cách bước ra cho đúng

Bước ra khỏi vùng an toàn không phải liều lĩnh nhảy vào chỗ không biết gì. Có cách làm cho nó hiệu quả và bớt đáng sợ.

• Chủ động giơ tay. Đừng chờ được giao. Nói rằng bạn muốn nhận phần việc lớn hơn.
• Nói rõ mình đang học. Xin một người kèm cặp hoặc một điểm tựa để hỏi khi bí. Nhận việc lớn không có nghĩa là phải tự bơi một mình.
• Chia nhỏ. Cắt việc lớn thành các mốc nhỏ để không bị ngợp và để thấy tiến bộ dọc đường.
• Chấp nhận vụng về lúc đầu. Lần đầu làm một việc mới hiếm khi mượt. Đó là bình thường, không phải bằng chứng bạn sai.
• Đo lại và rút bài học. Sau mỗi chặng, nhìn lại cái gì được, cái gì chưa. Đây là vòng lặp Day 1 biến mỗi lần thử thành một bước tiến.

Khi tổ chức cũng phải làm phần của mình

Bước ra chỉ hiệu quả khi môi trường làm cho nó an toàn để thử. Một tổ chức lành mạnh tạo điều kiện cho việc này: cho phép sai khi thử điều mới, có người đỡ khi cần, và giao những việc mà nếu có làm chưa tốt thì hậu quả vẫn sửa được. Khi cái giá của một lần vấp là thấp và cứu lại được, người ta dám nhận việc lớn hơn — và học nhanh hơn.

Đây là một cuộc trao đổi hai chiều. Cá nhân dám căng ra, tổ chức tạo chỗ an toàn để căng. Cả hai cùng làm phần của mình thì con người lớn nhanh, và tổ chức cũng vậy.

Cùng xây

Người ta lớn lên nhanh nhất ở rìa năng lực của mình, không phải ở giữa vùng thoải mái. Nhận một việc lớn hơn mình một chút, chấp nhận vụng về lúc đầu, được đỡ khi cần, rồi rút bài học — đó là công thức đơn giản mà bền của sự phát triển.

Nếu bạn là người muốn lớn theo cách đó, Equarus là nơi được xây cho việc này. Đọc vì sao Equarus welcome freshers để thấy cơ hội bước ra sớm, và từ fresher đến đồng sở hữu thương hiệu để thấy cú bước ra đó đi xa đến đâu. Việc dám nhận việc lớn cũng dễ hơn khi bạn biết phân biệt đâu là quyết định đảo ngược được hay không — phần lớn cú thử là đảo ngược được, nên cứ mạnh dạn. Sẵn sàng rồi thì xem con đường sự nghiệp tại Equarus.